Ulvi Cemal Erkin ve Oğuzhan Balcı ile Anadolu’dan İzlenimler

Kalan Müzik etiketiyle 2010 yılında klasik müzik dostlarına sunulan “Anadolu’dan İzlenimler – Impressions from Anatolia”, geçmişi bugüne bağlayan, sunduğu programla da Cumhuriyetimizin değerlerini bugünün yetenekleriyle kaynaştıran önemli bir çalışma. Albüm, Çağdaş Türk Klasik Müziğimizin önemli bestecilerinden Ulvi Cemal Erkin’in (1906-1972) 2. Senfoni “Allegro alla Köçekçe” ve 1. Senfoni “Adagio” bölümleriyle günümüzün öne çıkan isimlerinden; besteci ve şef Oğuzhan Balcı’nın (1977) keman konçertosunu biraraya getiriyor; Ender Sakpınar şefliğindeki Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Senfoni Orkestrası ve değerli keman solistimiz Cihat Aşkın eşliğinde. Albüm, 8, 9 ve 10 Ocak 2009 tarihlerinde Eskişehir Belediyesi Konser Salonunda kaydedilmiş.

Daha önce Hande Dalkılıç’ın “Ulvi Cemal Erkin: Solo Piyano İçin Tüm Eserleri” isimli albümünü tanıtırken de [burada] belirttiğimiz üzere Ulvi Cemal Erkin, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanından sonra yetişen ilk kuşak bestecilerdendir.  Erkin’in (1906-1972) de aralarında bulunduğu “Türk Beşleri” olarak anılan grupta Cemal Reşit Rey (1904-1985), Ahmed Adnan Saygun (1907-1991), Hasan Ferit Alnar (1906-1978), ve Necil Kazım Akses (1908-1999) bulunmaktadır. Bu besteciler, kendilerine has yanları olmakla beraber, ortak paydada buluşarak; yani Türk halk müziği melodilerimizi, ritmlerimizi batı kompozisyon teknikleri ile işleyerek bir “Türk Müziği Devrimi” yaratmada önemli rol oynamışlardır.

“Anadolu’dan İzlenimler”de ilk olarak Ulvi Cemal Erkin’in 2. senfonisindeki 3. bölüm yani “Allegro alla Köçekçe”yi dinliyoruz; son derece renkli ve etkileyici. Erkin, bu senfonisini 1948-1958 tarihleri arasında yazmış. Eserin orkestralaması 1951-1958 arasında uzun bir süre içerisinde tamamlanabilmiş. Senfonin bölümleri şöyledir: 1) Allegro 2) Adagio 3) Allegro alla Köçekçe.

Koral Çalgan, “Ulvi Cemal Erkin: Duyuşlar’dan Köçekçe’ye” isimli kitabında Erkin’in 2 numaralı senfonisi için şu bilgileri veriyor: “Baştan sona Türk müziği kaynakları üzerine oturtulan senfonide duyulan tüm ezgiler bestecinin kendi malıdır. Klasik Türk müziğinin ya da Halk müziğinin ezgileri kompozisyona aktarılmamıştır. Erkin, bu yapıtıyla Türkçe düşünen, fakat düşüncelerini Batı’nın senfoni kalıpları içinde dile getiren bir besteci olarak çıkar karşımıza.” Albümde dinlediğimiz bölüm, senfonin 3. bölümüdür. Çalgan’ın sözleryle, bu bölüm “rondo formunda dokuz sekizlik canlı bir köçekçedir” ve “sürekli yinelenen ana tema oynak bir dans havası karakterindedir”.

“Anadolu’dan İzlenimler” CD’sinde dinlediğimiz 2. eser ise yine Erkin’e ait: 1 numaralı senfoniden 2. bölüm “Adagio”. Evin İlyasoğlu’nun “Türk müziğinin modal ve ezgisel özelliklerine bağlı bir yapıt” olarak nitelendirdiği senfoni, 1944-1946 tarihleri arasında yazılmıştır ve şu bölümlerden oluşmaktadır: 1) Allegro aperto 2) Adagio 3) Allegro-Scherzando 4) Moderato-Allegro non troppo, Allegro. Erkin’in en güzel yaratılarından biri kabul edilen 2. Senfoni’yi Koral Çalgan, yerel renklerin ölçülü bir biçimde kullanıldığı evrensel bir eser olarak tanımlar ve şöyle devam eder: “Bu senfoni tüm bestecilerin Türk müziğinin model yapısına, ritmik ve ezgisel özelliklerine sıkı sıkıya yaslandığı bir dönemde çıkmıştır ortaya.” Çalgan, CD’de dinlediğimiz “Adagio”yu  “3 bölümlü lied formunda” adagio olarak tanımlar ve şu açıklamaları yapar: “Adagio’nun ilk ve üçüncü bölmesinde altobua, obua, flüt ve kontrafagotun önemli soloları vardır. Tüm orkestranın çaldığı orta bölmeden sonra arpın akorları ile başa dönülür. Kemanların bir geçişişle ulaşılan kodada, ana tema, son kez altobua ve kontrafagottan duyulur.”

Albümde dinlediğimiz son esere gelince: Oğuzhan Balcı’nın “Keman Konçertosu”. Konçerto, Cihat Aşkın tarafından Balcı’ya sipariş edilmiş olup iki sanatçının ortak projesi olarak hayata geçirilmiştir. Zaten, albümde de Cihat Aşkın’ın icrasını dinlemekteyiz. Balcı’nın konçertosu 3 bölümden oluşur; sırasıyla: 1) Moderato-Allegro 2) Larghetto 3) Allegro Vivace. Albüm kitapçığında konçerto ile ilgili olarak şu bilgiler verilmektedir: “Konçertonun her bölümü birbirinden bağımsız karakterlere sahip olup tonalite ve atonalite kavramlarını genel yapısı içinde barındırmaktadır. Birinci bölüm romantik bir ana tema ile başlayıp pentatonik dizilerin ve Türk müziğindeki mevcut bazı makam dizilerinin ardarda sıralandığı dinamik bir yapıya ulaşır. İkinci bölüm merhum bestekar Yavuz Özüstün’ün Nihavend Şarkısı “Bir Deniz ki Gözlerin”in aranağmesiyle başlayıp lirik bir anlayışla devam etmektedir. Üçüncü bölüm ise tam bir “scherzo” niteliğinde olup aksak ritmlerin sıkça kullanıldığı eğlenceli bir havayla sona erer.”

Ufuk Çakmak, 13 Mart 2011 tarihli Radikal’de çıkan değerlendirmesinde Oğuzhan Balcı’nın “Keman Konçertosu”nu  “son yıllarda bestelenmiş en iyi keman konçertolarından biri” olarak nitelendirmektedir. Çakmak, konçertoyu seslendiren Cihat Aşkın’ın performansını da “olağanüstü, diri, atak ve bestecinin ölçü ölçü hakkını veren bir yorum” sözleriyle yüceltmektedir. Çakmak’ın değerlendirmesi şöyle devam ediyor: “Balcı’nın ilk ölçüleri, belki kullandığı modaliteler belki de ostinato fikirlerdeki eda ya da senkoplu timpanileri nedeniyle, olumlu anlamda bir Erkin konçerto göndermesi yapıyor. Derken, cazdan tangoya değişik dünyalardan esinlerle dolu, canlı bir bölüme uzanıyorsunuz. Balcı’nın 2. bölümü akıcı ve inandırıcı; 3. bölümdeki Bartok meltemi tatlı. Pop hafifliği ile senfoniklik arasında adeta çok aranıp da bulunamayan doğru tadın kıyısında Balcı”.

“Anadolu’dan İzlenimler – Impressions from Anatolia”, Kalan Müzik etiketiyle klasik müzik tutkunlarına ulaşıyor. Türk bestecileri ve onların yapıtlarını barındıran, onları öne çıkaran bu albümü arşivinize eklerken heyecan duyacağınızı düşünüyorum.

Bu yazı Klasik Müzik, Klasik Müzik Albümleri, Türk Besteciler içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s